1/Tên đề tài: HƯỚNG DẪN CÁCH LẬP PHƯƠNG TRÌNH HOÁ HỌC
2/Đặt vấn đề:
Bài tập hóa học là một trong những nguồn để hình thành kiến thức kỹ năng mới cho học sinh.Bài tập hóa học là phương tiện hữu hiệu để rèn luyện và phát triển tư duy cho học sinh.Bài tập hóa học cũng là công cụ để kiểm tra kiến thức, kỹ năng của học sinh.Thông qua giải bài tập hóa học giúp học sinh rèn luyện,củng cố về kiến thức hóa học .
Cho nên để hình thành kỹ năng giải bài tập hóa học,ta phải xét sự hình thành từng hệ thống kỹ năng mà nội dung chương trình đã đề .Nếu tính theo đơn vị kiến thức thì có rất nhiều dạng bài tập nhưng dạng bài tập nào cũng đòi hỏi có kiến thức kĩ năng cơ bản mới giải được. Một trong những kiến thức kĩ năng đó là phải lập được phương trình hóa học, vì đa số bài tập hóa học được tình theo phương trình hóa học. Như vậy để giải được bài tập hóa học ta phải lập được phương trình hóa học đúng, chính xác. Thế nhưng, đa số học sinh không làm được việc này. Tại sao vậy? Có phải lập phương trình hóa học khó quá không? Hay chúng ta chưa có phương pháp giúp các em lập được phương trình hóa học, cũng chính vì thế khi kiểm tra phần lớn các em chỉ làm được phần lí thuyết còn bài toán thường không giải được. Tìm hiểu kĩ mới biết được là do các em không viết được phương trình hóa học.
Trước tình thế đó, tôi băn khoăn, trăn trở và tìm ra một phương pháp để giúp các em biết các lạp một phương trình hóa học nhanh, chính xác.
3/Cơ sở lí luận:
Các môn học ở bậc THCS đều bắt đầu từ lớp 6, riêng môn hóa học, lớp 8 các em mới được tiếp cận và bắt đầu làm quen với những khái niệm, định nghĩa rất tư duy và trừu tượng, cộng với việc thay sách nên phải gánh thêm một số kiến thức từ lớp 9 đưa xuống thậm chí từ lớp 10 đưa xuống chẳng hạn như nguyên tử, dung dịch, nồng độ dung dịch, khái niệm về axit, bazơ, muối. Đây là một phần kiến thức là cơ sở cho hóa học 9 thế nhưng, các phần này rơi vào cuối chương trình lớp 8, thậm chí thi xong học kì II mới học, cho nên phần lớn các em không tập trung dẫn đến lên lớp 9 các em bị hẫng hụt.
4/ Cơ sở thực tiễn:
Thực vậy, chương trình hóa học 9 không nhắc lại phần này, mà kiến thức hầu hết đều rơi vào tính chất hóa học, giải bài tập theo nồng độ. Cho nên buộc các em phải viết được phương trình hóa học và tính toán theo phương trình hóa học. Một bài tập có giải được, giải đúng hay không phần lớn bắt đầu từ việc lập đúng và chính xác phương trình hóa học. Thế nhưng đa số các em không làm được việc này, có chăng những học sinh khá giỏi mới làm được nhưng cũng chỉ mò mẫn mà thôi. Để tháo gỡ những vướn mắc đó chúng ta cần tìm ra một giải pháp để giúp các em.
5/ Nội dung nghiên cứu:
Để giải quyết vấn đề đặt ra, yêu cầu các em phải hiểu hết các khái niệm như phương trình hóa học là gì? Phản ứng hóa học là gì? Chất bị biến đổi gọi là gì? Chất khác ở đây là gì? Như vậy phương trình hóa học được ghi như thế nào?
(Tên các chất tham gia (tên các sản phẩm. Giữa các chất tham gia ghi dấu + và đọc là tác dụng với. Giữa các sản phẩm ghi dấu + và đọc là và).
Ví dụ 1: Kẽm phản ứng với axit clohiđric tạo thành muối kẽm clorua và hiđro
- Chất tham gia ở đây là kẽm và axit clohiđric.
- Chất tạo thành ở đây là muối kẽm clorua và khí hiđro.
- Ta có sơ đồ phản ứng: kẽm + axitclohiđric (kẽm clorua + hiđro.
- Đây mới chỉ là sơ đồ phản ứng bằng chữ, nếu dựa vào đây để giải một bài tập hóa học thì chưa được, cần phải có một phương trình hóa học bằng công thức hóa học cụ thể, như vậy để viết được một phương trình hóa học đòi hỏi các em phải có những kiến thức sau:
+ Công thức của các chất tham gia cũng như các sản phẩm phải viết như thế nào cho đúng.
+ Các chất đó thuộc đơn chất hay hợp chất.
+ Công thức của đơn chất hay hợp chất viết như thế nào.
Để thực hiện được các vấn đề trên, học sinh cần phải luyện tập viết đúng kí hiệu hóa học của các nguyên tố, công thức của đơn chất, hợp chất.
Để hình thành kĩ năng viết đúng kí hiệu hóa học, ngay từ